Citizen science: op weg naar echte invloed en gelijkwaardige samenwerking in de wetenschap
Citizen Science Nederland
23 juni 2026 15:00
Open Science NL en de Nederlandse Wetenschapsagenda (NWA) zetten stappen om citizen science steviger te verankeren in het Nederlandse onderzoekslandschap. In 2025 gaven zij onderzoekers van de Erasmus Universiteit Rotterdam opdracht om te onderzoeken welke voorwaarden nodig zijn voor gelijkwaardige samenwerking tussen professionele onderzoekers en burgerwetenschappers.
Het onderzoek richtte zich niet alleen op structurele uitdagingen, maar ook op de rol van citizen science binnen projecten van het NWA-ORC-programma. Daarbij werden vijf uiteenlopende projecten onderzocht. Van archeologisch onderzoek binnen Constructing the Limes, waar vrijwilligers actief bijdragen aan het opsporen en analyseren van vondsten, tot AI-MAPS, waarin burgers meedenken over de maatschappelijke gevolgen van AI en digitale surveillance. Ook projecten als Pressing Matter, gericht op koloniaal erfgoed, en het Bloesemproject rond gezondheidsongelijkheid laten zien hoe burgers kunnen bijdragen aan kennisontwikkeling, onderzoek en besluitvorming.
Volgens de onderzoekers vraagt succesvolle citizen science om meer dan alleen participatiemethoden. Projectleiders benadrukten dat moed, flexibiliteit en een open houding essentieel zijn. Samenwerking met burgers levert niet alleen nieuwe onderzoeksvragen op, maar ook waardevolle perspectieven die onderzoekers anders moeilijk zouden bereiken.
Tegelijkertijd wijst het rapport op spanningen tussen citizen science en traditionele academische werkwijzen. Echte samenwerking vraagt om langdurige relaties gebaseerd op vertrouwen, terwijl onderzoekers vaak te maken hebben met publicatiedruk, vaste onderzoeksprotocollen en beperkte financieringsstructuren. Hierdoor kunnen de behoeften van gemeenschappen soms botsen met bestaande wetenschappelijke systemen.
Om citizen science verder te versterken, adviseren de onderzoekers om duidelijkere doelstellingen voor burgerparticipatie op te nemen in financieringsprogramma’s, citizen science expliciet te stimuleren in subsidieoproepen en procedures voor selectie en financiering beter af te stemmen op participatief onderzoek.
De studie onderstreept dat citizen science niet alleen een methode is, maar ook een kans om wetenschap inclusiever, relevanter en meer verbonden met de samenleving te maken.
Photocredits: Shutterstock