Wat is Citizen Science / burgerwetenschap?

Citizen science — of burgerwetenschap — draait om gezamenlijke kenniscreatie door burgers, onderzoekers en andere maatschappelijke partners. Het initiatief kan liggen bij onderzoekers, bij burgers zelf, of volledig binnen een gemeenschap ontstaan. In alle gevallen gaat het om samenwerking op basis van gelijkwaardigheid, waarbij verschillende vormen van kennis en ervaring worden gewaardeerd.

Burgers kunnen in citizen science een actieve en soms leidende rol vervullen, bijvoorbeeld door:

  • onderzoeksvragen te formuleren of onderzoek te initiëren;

  • metingen, observaties of andere vormen van dataverzameling te organiseren en uit te voeren;

  • data te verzamelen, verwerken en analyseren;

  • resultaten te interpreteren, te bespreken en te delen met anderen;

  • mee te beslissen — of zelf te bepalen — welke vragen, thema’s en uitkomsten belangrijk zijn.

Veel verschillende termen kunnen onder deze paraplu vallen, zoals te zien is in de onderstaande wordcloud gemaakt door leden van de CS-NL community tijdens de allereerste netwerkdag op 7 december 2022. 

Er zijn veel vormen van citizen science

Citizen science ziet er in de praktijk heel verschillend uit. 

Het kan gaan om: 

  • - buurtbewoners die samen luchtkwaliteit meten; 

  • - vrijwilligers die natuurwaarnemingen doen; 

  • - patiënten die meewerken aan medisch onderzoek; 

  • - scholieren die data verzamelen voor wetenschappelijk onderzoek; 

  • - bewoners, onderzoekers en beleidsmakers die samen oplossingen zoeken voor lokale problemen. 

  • - mensen die nieuwsgierig zijn naar wetenschap of graag willen bijdragen, en zich aansluiten bij projecten van onderzoekers om te helpen met het verzamelen, verwerken of analyseren van data. 

 

Citizen science kan plaatsvinden in alle fases van onderzoek: van het bedenken van de vraag tot het delen van de resultaten. 

Citizen science en open science

Citizen science is een belangrijk onderdeel van open science: wetenschap die open, toegankelijk en samen met de samenleving wordt bedreven. 

Open Science NL definieert citizen science als: 

“Wetenschappelijk onderzoek in samenwerkingsverband door mensen van binnen en buiten de academische wereld.” 

Ook internationaal wordt citizen science gezien als een kernonderdeel van open science. Zo benoemt UNESCO (bron: https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000386813) de betrokkenheid van burgers als cruciaal voor open wetenschap, met name de twee pijlers ‘open betrokkenheid van maatschappelijke actoren’ en ‘open dialoog met andere kennissystemen’. 

Kwaliteit en zorgvuldigheid 

Citizen science vraagt om zorgvuldige en eerlijke samenwerking. 

CS-NL onderschrijft daarom de ECSA 10 Principles of Citizen Science van de European Citizen Science Association (ECSA). Deze principes helpen om projecten: 

  • - inclusief te maken; 

  • - ethisch en transparant te werken; 

  • - goede data te verzamelen; 

  • - deelnemers serieus te nemen; 

  • - en maatschappelijke impact te vergroten. 


x
This website is using cookies. More info. That's Fine