Blog: wat als we onderzoeksfinanciering opnieuw ontwerpen?

Citizen Science Nederland
7 oktober 2026 11:50

Hoe steun je onderzoek dat waardevol is, maar niet in bestaande financieringsregelingen past? In een nieuwe blog reflecteert Frederike Schmitz, programmaleider citizen science en maatschappelijke betrokkenheid bij Open Science NL, op het Impossible Projects Report. Dat rapport van de NWO-taskforce KIN en Foundation We Are onderzoekt hoe financiering anders kan voor transformatief en transdisciplinair onderzoek. Veel van de knelpunten zijn herkenbaar voor iedereen die met citizen science werkt.

Waar het nu wringt

Het rapport noemt een aantal terugkerende obstakels: het is lastig om mensen van buiten de wetenschap bij onderzoek te betrekken, de opvatting van wat wetenschappelijk onderzoek is blijft smal, en burgers leveren in samenwerkingen vaak onbetaald werk. Daar komen ingewikkelde aanvraagprocedures bij. Schmitz wijst ook op de taal van calls: hoe voorkom je als financier dat je ongemerkt om veilige, voorspelbare voorstellen vraagt?

Niet alleen nieuwe kennis

Een centraal punt in de blog is de nadruk op nieuwe kennis. Het samenbrengen van bestaande wetenschappelijke inzichten met praktijkkennis heeft veel impact, maar wordt academisch weinig gewaardeerd en valt vaak buiten de regelingen. Schmitz vraagt zich af of financiering ook dit verbindende werk kan ondersteunen, en welke erkenning mensen uit de praktijk daarvoor krijgen.

Van beperkingen naar mogelijkheden

NWO kan alleen onderzoekers bij erkende onderzoeksorganisaties financieren. Dat maakt een passende vergoeding voor burgeronderzoekers moeilijk. De blog noemt verschillende richtingen:

• een betekenisvolle vergoeding voor deelnemers, afgestemd op hun situatie
• lagere drempels om mee te doen, en financiering voor de voorbereiding van een aanvraag
• samenwerking tussen publieke, gemeentelijke en filantropische fondsen, zodat samen mogelijk wordt wat één fonds alleen niet kan

Financieren én zorgen

Schmitz beschrijft hoe Open Science NL in gesprek blijft met aanvragers en verantwoordelijkheid neemt voor het opbouwen van communities. Dat kost tijd en vraagt eigen middelen. Het roept ook vragen op: welke stemmen horen we nog niet, en hoe vertaal je de behoeften van een community naar een financieringsprogramma?

Hoe verder?

Het rapport stelt een ander financieringsmodel voor, met onder meer kortere voorstellen, loting na een kwaliteitscheck, financiering in fasen, eerlijke vergoeding voor alle betrokkenen en beoordeling in dialoog. Schmitz nodigt lezers uit om voorbeelden te delen van programma's die dit verbindende werk al ondersteunen, en om met haar in gesprek te gaan over de aanbevelingen.

Lees de volledige blog op de website van Open Science NL (Engelstalig). Het rapport zelf vind je bij KIN.